عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )

1089

مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )

مجلس جشن باشكوهى منعقد شد و شب بعد در خيابان مرحوم سپهسالار « 1 » جشن ملى مفصلى گرفته مىشود . طهران شاه بعضى وصايا كرده كه بعد از فوت او به عمل آيد به توسط وليعهد : اول جسدش را به عتبات عاليات حمل كنند . دوم در قوام مجلس ملى و پيشرفت آن دقت نمايد و الّا عاق من خواهد بود . سوم نوكرهاى مخصوص مرا به كارهايشان وادارد . چهارم به دختر كوچك من جهاز بده پنجم شعاع السلطنه پسر خوبى است به او مهربانى نما . طهران در عشر سوم ذىقعده ، حالت شاه گاهى بهتر است گاه بدتر . صدر اعظم دو سه روز اول بيرون از خانه نيامد . مىگويد زكام دارد . مردم مىگويند تمارض نموده از عدم پيشرفت امور . به قولى به مجلس ملى گفته پول بدهيد به مواجب‌خور . بدهم . هرچه شما گفتيد ما قبول كرديم . شما هم كار ما را راه بيندازيد . نظامنامهء مجلس را وزارت انطباعات هفتصد نمره براى صدر اعظم طبع كرده . شب بيست و سوم ذىقعده به مطبعه پيغام داد كه به احدى ندهيد و بعد از اين هم به طبع نرسانيد و به هركس داده‌ايد پس بگيريد . طهران بيست و سوم ذىقعده صدر اعظم به دربار آمد . از طرف حكيم آلمانى راپرت به او دادند كه حالت شاه خيلى بد است تا فردا بيشتر نمىكشد . صدايش به خرخر افتاده . وليعهد كه اين خبر را شنيد گريه كرد . درب باغ آن روز باز نشد . نظامنامه هم به ولايات فرستاده شد . مجلس خيال دارند از هفته‌اى چهار روز كمتر باشد . علما مانع‌اند . مىگويند بايد هفته‌اى چهار روز باشد .

--> ( 1 ) . مسلما منظور وجيه اللّه ميرزا سپهسالار است كه كمى قبل از حوادث آغازين مشروطيت يعنى روز 12 ذى القعده 1322 درگذشت و خيابان سپهسالار از متفرعات خيابان شاه آباد قديم ، نزديك ميدان مخبر الدوله ( استقلال ) به نام اوست .